An analytical image showing the impact of media during the 2002 Gujarat Riots and Sandesh newspaper headlines.
Gujarat Riots 2002:ഗുജറാത്ത് കലാപവും മാധ്യമങ്ങളുടെ ധാർമ്മികച്യുതിയും: സന്ദേശ് പത്രത്തിന്റെ പങ്ക് – ഒരു ചരിത്രാന്വേഷണം SFS MEDIA HUB CRIME NEWS DECK
Gujarat Riots 2002: 2002-ലെ ഗുജറാത്ത് കലാപം സ്വതന്ത്ര ഇന്ത്യയുടെ ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും ഭയാനകവും രക്തരൂക്ഷിതവുമായ വർഗീയ കലാപങ്ങളിൽ ഒന്നാണ്. മതപരമായ ധ്രുവീകരണവും രാഷ്ട്രീയ താൽപ്പര്യങ്ങളും ഒത്തുചേർന്നപ്പോൾ ഒരു സംസ്ഥാനം ഒന്നാകെ കത്തിയെരിഞ്ഞ ആ നാളുകളിൽ, സമാധാനം പുനഃസ്ഥാപിക്കേണ്ട മാധ്യമങ്ങൾ എങ്ങനെ തീയിൽ എണ്ണ ഒഴിക്കുന്ന രീതിയിൽ പ്രവർത്തിച്ചു എന്നതിന്റെ ജീവിക്കുന്ന ഉദാഹരണമാണ് ‘സന്ദേശ്’ (Sandesh) എന്ന ഗുജറാത്തി ദിനപ്പത്രം.
കലാപത്തിന്റെ പശ്ചാത്തലം (Gujarat Riots 2002)
2002 ഫെബ്രുവരി 27-ന് ഗോന്ധ്രയിൽ സബർമതി എക്സ്പ്രസ് തീപിടിക്കുകയും 59 കാർസേവകർ കൊല്ലപ്പെടുകയും ചെയ്തതോടെയാണ് സംഭവങ്ങളുടെ തുടക്കം. ഈ ദാരുണമായ സംഭവത്തെത്തുടർന്നുണ്ടായ വൈകാരിക പ്രക്ഷുബ്ധതയെ ഗുജറാത്തിലെ ചില മാധ്യമങ്ങൾ എങ്ങനെ കൈകാര്യം ചെയ്തു എന്നത് വലിയ രീതിയിൽ വിമർശിക്കപ്പെട്ടു. ഏകദേശം 3000-ത്തോളം പേരുടെ ജീവൻ അപഹരിക്കുകയും ലക്ഷക്കണക്കിന് ആളുകളെ ഭവനരഹിതരാക്കുകയും ചെയ്ത ആ വലിയ ദുരന്തത്തിൽ ‘സന്ദേശ്’ പത്രം വഹിച്ച പങ്ക് പിന്നീട് പല അന്വേഷണ കമ്മീഷനുകളും ശരിവെച്ചിട്ടുണ്ട്.
Gujarat Riots 2002: സന്ദേശ് പത്രത്തിന്റെ വർഗീയ പ്രചരണങ്ങൾ
കലാപകാലത്ത് സന്ദേശ് പത്രം സ്വീകരിച്ച നിലപാട് മാധ്യമപ്രവർത്തനത്തിലെ കറുത്ത അധ്യായമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. എഡിറ്റേഴ്സ് ഗിൽഡ് ഓഫ് ഇന്ത്യ (Editors Guild of India) പുറത്തുവിട്ട റിപ്പോർട്ട് പ്രകാരം, കലാപം ആളിക്കത്തിക്കാൻ സന്ദേശ് താഴെ പറയുന്ന മാർഗങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ചു:
- വ്യാജവും പ്രകോപനപരവുമായ തലക്കെട്ടുകൾ: “കാർസേവകരെ കൊന്നത് പ്ലാൻ ചെയ്ത രീതിയിലായിരുന്നു”, “മുസ്ലിം ഭീകരർ ഹിന്ദു സ്ത്രീകളെ തട്ടിക്കൊണ്ടുപോയി” എന്നിങ്ങനെയുള്ള പൂർണ്ണമായും തെറ്റായ വാർത്തകൾ പത്രം വലിയ തലക്കെട്ടുകളിൽ നൽകി. പിന്നീട് അന്വേഷണത്തിൽ ഇത്തരം സംഭവങ്ങൾ നടന്നിട്ടില്ലെന്ന് തെളിയിക്കപ്പെട്ടു.
- മൃതദേഹങ്ങളുടെ ചിത്രങ്ങൾ: മരണപ്പെട്ടവരുടെ വികൃതമാക്കപ്പെട്ട മൃതദേഹങ്ങളുടെ ചിത്രങ്ങൾ മുൻപേജിൽ തന്നെ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച് ജനങ്ങളിൽ പ്രതികാരബുദ്ധി ഇളക്കിവിടാൻ പത്രം ശ്രമിച്ചു.
- ഏകപക്ഷീയമായ റിപ്പോർട്ടിംഗ്: ഒരു പ്രത്യേക വിഭാഗത്തിനെതിരെ വെറുപ്പ് പടർത്തുന്ന രീതിയിൽ റിപ്പോർട്ടുകൾ അവതരിപ്പിച്ചു. ആക്രമണത്തിന് ഇരയായവരുടെ വിലാപത്തിന് പകരം അക്രമികളുടെ ആവേശത്തിനാണ് പത്രം പ്രാധാന്യം നൽകിയത്.
മാധ്യമ ധർമ്മത്തിന്റെ ലംഘനം
ഒരു പത്രം എന്നത് സമൂഹത്തിന്റെ കണ്ണാടിയാകണം. എന്നാൽ സന്ദേശ് പത്രം ഒരു പ്രത്യേക രാഷ്ട്രീയ-വർഗീയ അജണ്ടയുടെ ഭാഗമായി പ്രവർത്തിച്ചു. മുസ്ലിം വിഭാഗത്തിനെതിരെ ഹിന്ദു ജനതയെ സംഘടിപ്പിക്കാനും അവർക്കെതിരെ ആക്രമണം നടത്താനും പ്രേരിപ്പിക്കുന്ന തരത്തിലുള്ള എഡിറ്റോറിയലുകൾ പോലും ആ നാളുകളിൽ പത്രത്തിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
എഡിറ്റേഴ്സ് ഗിൽഡിന്റെ റിപ്പോർട്ടിൽ പറയുന്നത്, “പത്രം ഒരു വാർത്താ വിതരണ ഏജൻസി എന്നതിലുപരി ഒരു വർഗീയ ലഘുലേഖ പോലെയാണ് പ്രവർത്തിച്ചത്” എന്നാണ്. ഫെബ്രുവരി 28 മുതൽ മാർച്ച് ആദ്യവാരം വരെ പത്രത്തിൽ വന്ന ഓരോ വാർത്തയും കലാപത്തിന് ആക്കം കൂട്ടി.
Gujarat Riots 2002 ലെ ഭരണകൂടത്തിന്റെ പിന്തുണയും മൗനവും
അന്ന് ഗുജറാത്ത് ഭരിച്ചിരുന്ന ഭരണകൂടം ഇത്തരം വർഗീയ പ്രകോപനങ്ങളെ തടയുന്നതിന് പകരം അതിന് മൗനാനുവാദം നൽകിയതായും ആക്ഷേപമുണ്ട്. സത്യവിരുദ്ധമായ വാർത്തകൾ നൽകിയ പത്രങ്ങൾക്കെതിരെ നടപടി എടുക്കാൻ സർക്കാർ തയ്യാറായില്ല. ഇത് മാധ്യമങ്ങൾക്ക് കൂടുതൽ സ്വാതന്ത്ര്യം നൽകുകയും അവർ കൂടുതൽ അപകടകാരികളായി മാറുകയും ചെയ്തു.
Gujarat Riots 2002 ൽ 3000 പേരുടെ ജീവൻ – മാധ്യമങ്ങൾക്കും ഉത്തരവാദിത്തമുണ്ടോ?
കലാപത്തിൽ കൊല്ലപ്പെട്ട ഭൂരിഭാഗം ആളുകളും പാവപ്പെട്ട തൊഴിലാളികളും സ്ത്രീകളും കുട്ടികളുമായിരുന്നു. ഇവരുടെ മരണം കേവലം ഒരു ക്രമസമാധാന പ്രശ്നമായിരുന്നില്ല, മറിച്ച് മാധ്യമങ്ങൾ നൽകിയ വ്യാജവാർത്തകളാൽ പ്രകോപിതരായ ജനക്കൂട്ടത്തിന്റെ ആസൂത്രിത ആക്രമണമായിരുന്നു. സന്ദേശ് പോലുള്ള പത്രങ്ങൾ നൽകിയ തെറ്റായ വാർത്തകൾ വിശ്വസിച്ചാണ് പലയിടങ്ങളിലും അക്രമിസംഘങ്ങൾ ഒത്തുകൂടിയത്. അതിനാൽ തന്നെ ഗുജറാത്ത് കലാപത്തിലെ രക്തച്ചൊരിച്ചിലിന് ഈ പത്രത്തിനും ധാർമ്മികമായ ഉത്തരവാദിത്തമുണ്ട്.
പിന്നീടുള്ള കാലം – വിസ്മരിക്കപ്പെടാത്ത ചരിത്രം
വർഷങ്ങൾ കടന്നുപോയെങ്കിലും ഗുജറാത്ത് കലാപത്തിന്റെ മുറിവുകൾ ഇന്നും ഉണങ്ങിയിട്ടില്ല. സന്ദേശ് പത്രം നടത്തിയ ഈ ക്രൂരമായ മാധ്യമവേട്ട ഇന്നും ജേണലിസം പഠിക്കുന്നവർക്ക് ഒരു താക്കീതാണ്. മാധ്യമങ്ങൾ ഉത്തരവാദിത്തം മറന്നാൽ ഒരു നാട് എങ്ങനെ ചുട്ടെരിക്കപ്പെടുമെന്നതിന് ഇതിലും വലിയ ഉദാഹരണം വേറെയില്ല.
നീതിന്യായ പോരാട്ടങ്ങളിൽ പല കേസുകളിലും തെളിവുകളുടെ അഭാവം മൂലം അക്രമികൾ രക്ഷപ്പെട്ടെങ്കിലും, മാധ്യമങ്ങൾ നടത്തിയ ഈ കൊടും ക്രൂരത ചരിത്രരേഖകളിൽ മായാതെ കിടക്കും.
Gujarat riot 2002 ന്റെ അധിക തെളിവുകളും അന്വേഷണ റിപ്പോർട്ടുകളും
എഡിറ്റേഴ്സ് ഗിൽഡ് ഓഫ് ഇന്ത്യയുടെ കണ്ടെത്തലുകൾ:
ഗുജറാത്ത് കലാപത്തെക്കുറിച്ച് പഠിക്കാൻ നിയോഗിക്കപ്പെട്ട എഡിറ്റേഴ്സ് ഗിൽഡ് ഓഫ് ഇന്ത്യയുടെ (Editors Guild of India) മൂന്നംഗ സമിതി, സന്ദേശ് പത്രം നടത്തിയ കൊടും ക്രൂരതകളെ അക്കമിട്ട് നിരത്തിയിട്ടുണ്ട്. സമാധാനത്തിന് ആഹ്വാനം ചെയ്യുന്നതിന് പകരം, ഹിന്ദു ജനതയോട് പ്രതികാരം ചെയ്യാൻ ആഹ്വാനം ചെയ്യുന്ന രീതിയിലായിരുന്നു പത്രത്തിന്റെ ഉള്ളടക്കം. പത്രത്തിന്റെ എഡിറ്റർക്ക് അന്നത്തെ ഗുജറാത്ത് മുഖ്യമന്ത്രി നരേന്ദ്ര മോദി അയച്ച പ്രശംസാ കത്ത് വിവാദമായിരുന്നു, ഇത് ഭരണകൂടവും മാധ്യമങ്ങളും തമ്മിലുള്ള അവിശുദ്ധ കൂട്ടുകെട്ടിന്റെ തെളിവായി ഇന്നും ചൂണ്ടിക്കാണിക്കപ്പെടുന്നു.
പ്രത്യേക അന്വേഷണ സംഘത്തിന്റെ (SIT) നിരീക്ഷണങ്ങൾ:(Gujarat Riots 2002)
സുപ്രീം കോടതി നിയോഗിച്ച പ്രത്യേക അന്വേഷണ സംഘം പല കേസുകളിലും മാധ്യമങ്ങൾ നൽകിയ വ്യാജവാർത്തകൾ ജനക്കൂട്ടത്തെ പ്രകോപിപ്പിക്കാൻ കാരണമായതായി കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഗുജറാത്തിലെ ഗ്രാമീണ മേഖലകളിൽ പോലും സന്ദേശ് പത്രത്തിന് വലിയ സ്വാധീനമുണ്ടായിരുന്നു. നഗരങ്ങളേക്കാൾ കൂടുതൽ ഗ്രാമങ്ങളിൽ അക്രമാസക്തമായ ജനക്കൂട്ടം രൂപപ്പെടാൻ പത്രം നൽകിയ പ്രകോപനപരമായ തലക്കെട്ടുകൾ പ്രധാന പങ്കുവഹിച്ചു. മുസ്ലിം മതവിശ്വാസികൾ ഹൈന്ദവ ക്ഷേത്രങ്ങൾ ആക്രമിക്കുന്നു എന്ന തരത്തിലുള്ള അടിസ്ഥാനരഹിതമായ വാർത്തകൾ പത്രം ആവർത്തിച്ച് നൽകിയത് ഇതിന് ഉദാഹരണമാണ്.
Gujarat Riots 2002 നെ കുറിച്ച് ഹ്യൂമൻ റൈറ്റ്സ് വാച്ച് (Human Rights Watch) റിപ്പോർട്ട്:
അന്താരാഷ്ട്ര മനുഷ്യാവകാശ സംഘടനയായ ഹ്യൂമൻ റൈറ്റ്സ് വാച്ച് പുറത്തുവിട്ട റിപ്പോർട്ടിൽ, ഗുജറാത്ത് കലാപം ഒരു ആസൂത്രിത വംശഹത്യയായിരുന്നു എന്ന് പരാമർശിക്കുന്നു. ഇതിൽ മാധ്യമങ്ങൾ വഹിച്ച പങ്ക് വളരെ വലുതാണ്. “വെറുപ്പിന്റെ രാഷ്ട്രീയം” (Politics of Hate) ജനങ്ങളിലേക്ക് എത്തിക്കുന്നതിൽ സന്ദേശ് പോലുള്ള പ്രാദേശിക പത്രങ്ങൾ ഒരു ചാനലായി പ്രവർത്തിച്ചു. ഇരകളെ വേട്ടക്കാരായും അക്രമികളെ രക്ഷിതാക്കളായും ചിത്രീകരിക്കുന്ന ഒരു രീതിയാണ് പത്രം അവലംബിച്ചത്.
മാധ്യമങ്ങളിലെ വിദ്വേഷ പ്രസംഗം (Hate Speech):
ഒരു ജനാധിപത്യ രാജ്യത്ത് മാധ്യമപ്രവർത്തനം എന്നത് സത്യം വിളിച്ചുപറയാനുള്ളതാണ്. എന്നാൽ 2002-ൽ ഗുജറാത്തിൽ നടന്നത് മാധ്യമങ്ങളുടെ ആത്മഹത്യയായിരുന്നു. സന്ദേശ് പത്രത്തിന്റെ റിപ്പോർട്ടുകളിൽ പലതും ഇന്നത്തെ കാലത്തെ ‘ഹേറ്റ് സ്പീച്ച്’ (Hate Speech) നിയമങ്ങൾ പ്രകാരം ഗുരുതരമായ കുറ്റകൃത്യങ്ങളാണ്. 3000-ത്തോളം പേരുടെ മരണത്തിന് കാരണമായ ഒരു കലാപത്തിൽ അക്രമികൾക്ക് ധൈര്യം നൽകിയത് ഇത്തരം മാധ്യമ റിപ്പോർട്ടുകളായിരുന്നു. അധിക തെളിവുകളും അന്വേഷണ റിപ്പോർട്ടുകളും
എഡിറ്റേഴ്സ് ഗിൽഡ് ഓഫ് ഇന്ത്യയുടെ കണ്ടെത്തലുകൾ:
ഗുജറാത്ത് കലാപത്തെക്കുറിച്ച് പഠിക്കാൻ നിയോഗിക്കപ്പെട്ട എഡിറ്റേഴ്സ് ഗിൽഡ് ഓഫ് ഇന്ത്യയുടെ (Editors Guild of India) മൂന്നംഗ സമിതി, സന്ദേശ് പത്രം നടത്തിയ കൊടും ക്രൂരതകളെ അക്കമിട്ട് നിരത്തിയിട്ടുണ്ട്. സമാധാനത്തിന് ആഹ്വാനം ചെയ്യുന്നതിന് പകരം, ഹിന്ദു ജനതയോട് പ്രതികാരം ചെയ്യാൻ ആഹ്വാനം ചെയ്യുന്ന രീതിയിലായിരുന്നു പത്രത്തിന്റെ ഉള്ളടക്കം. പത്രത്തിന്റെ എഡിറ്റർക്ക് അന്നത്തെ ഗുജറാത്ത് മുഖ്യമന്ത്രി നരേന്ദ്ര മോദി അയച്ച പ്രശംസാ കത്ത് വിവാദമായിരുന്നു, ഇത് ഭരണകൂടവും മാധ്യമങ്ങളും തമ്മിലുള്ള അവിശുദ്ധ കൂട്ടുകെട്ടിന്റെ തെളിവായി ഇന്നും ചൂണ്ടിക്കാണിക്കപ്പെടുന്നു.
പ്രത്യേക അന്വേഷണ സംഘത്തിന്റെ (SIT) നിരീക്ഷണങ്ങൾ:
സുപ്രീം കോടതി നിയോഗിച്ച പ്രത്യേക അന്വേഷണ സംഘം പല കേസുകളിലും മാധ്യമങ്ങൾ നൽകിയ വ്യാജവാർത്തകൾ ജനക്കൂട്ടത്തെ പ്രകോപിപ്പിക്കാൻ കാരണമായതായി കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഗുജറാത്തിലെ ഗ്രാമീണ മേഖലകളിൽ പോലും സന്ദേശ് പത്രത്തിന് വലിയ സ്വാധീനമുണ്ടായിരുന്നു. നഗരങ്ങളേക്കാൾ കൂടുതൽ ഗ്രാമങ്ങളിൽ അക്രമാസക്തമായ ജനക്കൂട്ടം രൂപപ്പെടാൻ പത്രം നൽകിയ പ്രകോപനപരമായ തലക്കെട്ടുകൾ പ്രധാന പങ്കുവഹിച്ചു. മുസ്ലിം മതവിശ്വാസികൾ ഹൈന്ദവ ക്ഷേത്രങ്ങൾ ആക്രമിക്കുന്നു എന്ന തരത്തിലുള്ള അടിസ്ഥാനരഹിതമായ വാർത്തകൾ പത്രം ആവർത്തിച്ച് നൽകിയത് ഇതിന് ഉദാഹരണമാണ്.
ഹ്യൂമൻ റൈറ്റ്സ് വാച്ച് (Human Rights Watch) റിപ്പോർട്ട്:
അന്താരാഷ്ട്ര മനുഷ്യാവകാശ സംഘടനയായ ഹ്യൂമൻ റൈറ്റ്സ് വാച്ച് പുറത്തുവിട്ട റിപ്പോർട്ടിൽ, ഗുജറാത്ത് കലാപം ഒരു ആസൂത്രിത വംശഹത്യയായിരുന്നു എന്ന് പരാമർശിക്കുന്നു. ഇതിൽ മാധ്യമങ്ങൾ വഹിച്ച പങ്ക് വളരെ വലുതാണ്. “വെറുപ്പിന്റെ രാഷ്ട്രീയം” (Politics of Hate) ജനങ്ങളിലേക്ക് എത്തിക്കുന്നതിൽ സന്ദേശ് പോലുള്ള പ്രാദേശിക പത്രങ്ങൾ ഒരു ചാനലായി പ്രവർത്തിച്ചു. ഇരകളെ വേട്ടക്കാരായും അക്രമികളെ രക്ഷിതാക്കളായും ചിത്രീകരിക്കുന്ന ഒരു രീതിയാണ് പത്രം അവലംബിച്ചത്.
മാധ്യമങ്ങളിലെ വിദ്വേഷ പ്രസംഗം (Hate Speech):
ഒരു ജനാധിപത്യ രാജ്യത്ത് മാധ്യമപ്രവർത്തനം എന്നത് സത്യം വിളിച്ചുപറയാനുള്ളതാണ്. എന്നാൽ 2002-ൽ ഗുജറാത്തിൽ നടന്നത് മാധ്യമങ്ങളുടെ ആത്മഹത്യയായിരുന്നു. സന്ദേശ് പത്രത്തിന്റെ റിപ്പോർട്ടുകളിൽ പലതും ഇന്നത്തെ കാലത്തെ ‘ഹേറ്റ് സ്പീച്ച്’ (Hate Speech) നിയമങ്ങൾ പ്രകാരം ഗുരുതരമായ കുറ്റകൃത്യങ്ങളാണ്. 3000-ത്തോളം പേരുടെ മരണത്തിന് കാരണമായ ഒരു കലാപത്തിൽ അക്രമികൾക്ക് ധൈര്യം നൽകിയത് ഇത്തരം മാധ്യമ റിപ്പോർട്ടുകളായിരുന്നു.
അടുത്ത ക്രൈം ഡെക്കിൽ കാണാം…….
📊 Discover More: Previous Kerala Lottery Results
today Kerala lottery live result and prediction (guessing) numbers;
- Check Sthree Sakthi Kerala Lottery Previous Results
- Kerala Lottery Result Today BT-41 Updates
- Samrudhi SM-42 Live Result Today
🔥 SFS Media Hub Breaking News
- Watch: CM Visit Video to Alin Sherin’s Residence
- Latest Upcoming Smartphones 2026: Price & Launch in India
- PM Modi Israel Visit Next Week: Key Highlights
- Tarique Rahman’s Oath-Taking Ceremony as Bangladesh PM
Stay updated with the latest Tech News and Gadget Reviews
SFS TECHNOLOGY HUB
About the Author
